ලොව මවිත කළ කුඩා රාජ්‍යය.

ඊශ්‍රායලයේ ආරම්භය සහ ඉතිහාසය

ඊශ්‍රායලයේ ඉතිහාසය වසර දහස් ගණනක් ඈතට දිව යයි. බයිබලයට අනුව මෙය යුදෙව්වන්ගේ නිජබිම ලෙස සැලකෙන අතර, රෝම ආක්‍රමණවලින් පසු යුදෙව්වන් ලොව පුරා විසිරී ගියහ. 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී යුරෝපයේ පැතිර ගිය යුදෙව් විරෝධී ආකල්ප හමුවේ, යුදෙව්වන් සඳහාම වෙන්වූ ස්වාධීන රාජ්‍යයක් අවශ්‍ය බවට තියඩෝර් හර්සල් (Theodor Herzl) විසින් සොයොන්වාදී ව්‍යාපාරය ආරම්භ කරන ලදී. බල්ෆෝර් ප්‍රකාශනය (1917දී), බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් පලස්තීන භූමිය තුළ යුදෙව්වන් සඳහා "ජාතික නිවහනක්" පිහිටුවීමට සහාය දෙන බවට නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කිරීම මෙහි හැරවුම් ලක්ෂයකි. පළමු සහ දෙවන ලෝක යුද්ධ අතරතුර, විශේෂයෙන්ම නාසි ජර්මනියේ යුදෙව් සංහාරයෙන් (Holocaust) බේරීම සඳහා ලොව පුරා විසිරී සිටි යුදෙව්වන් විශාල වශයෙන් එවකට බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ තිබූ පලස්තීනයට සංක්‍රමණය වීමට පටන් ගත්හ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු පලස්තීන ප්‍රශ්නය විසඳීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මැදිහත් විය.

1947 දී පලස්තීන භූමිය යුදෙව් සහ අරාබි ලෙස රාජ්‍යයන් දෙකකට බෙදීමටත්, ජෙරුසලම ජාත්‍යන්තර පාලනය යටතේ තැබීමටත් එක්සත් ජාතීන් තීරණය කළේය. යුදෙව්වන් මෙයට එකඟ වූ නමුත් අරාබි නායකයෝ මෙය ප්‍රතික්ෂේප කළහ. 1948 මැයි 14 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය අවසන් වීමත් සමඟ ඩේවිඩ් බෙන් ගුරියන් (David Ben-Gurion) විසින් ඊශ්‍රායලය ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඊශ්‍රායලය බිහිවූ දින සිට අසල්වැසි රටවල් සමඟ ප්‍රධාන යුද්ධ කිහිපයකට මැදි විය. 

01) 1948 නිදහස් යුද්ධය (Arab-Israeli War)

ඊශ්‍රායලය නිදහස ප්‍රකාශ කළ විගසම ඊජිප්තුව, ජෝර්දානය, සිරියාව, ඉරාකය සහ ලෙබනනය යන රටවල් පහම ඊශ්‍රායලය ආක්‍රමණය කළහ. වසරකට ආසන්න කාලයක් පැවති මෙම යුද්ධයෙන් ඊශ්‍රායලය ජයග්‍රහණය කළ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ සැලැස්මට වඩා වැඩි භූමි ප්‍රමාණයක් අත්පත් කර ගැනීමට ඔවුන් සමත් විය.

02) 1967 හය දින යුද්ධය (Six-Day War)

මෙය මැදපෙරදිග ඉතිහාසය උඩුයටිකුරු කළ යුද්ධයකි. දින හයක් ඇතුළත ඊශ්‍රායල හමුදා විසින් අරාබි සන්ධානය පරාජය කර පහත ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගන්නා ලදී:

• ඊජිප්තුවෙන් - සීනායි අර්ධද්වීපය සහ ගාසා තීරය

• ජෝර්දානයෙන් - බටහිර ඉවුර (West Bank) සහ නැගෙනහිර ජෙරුසලම

• සිරියාවෙන් - ගෝලාන් කඳුකරය (Golan Heights)

03) 1973 යොම් කිප්පූර් යුද්ධය (Yom Kippur War)

යුදෙව්වන්ගේ අතිශය ශුද්ධ වූ 'යොම් කිප්පූර්' උත්සව දිනයේදී ඊජිප්තුව සහ සිරියාව එක්ව ඊශ්‍රායලයට හදිසි ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහ. මුලින් ඊශ්‍රායලය පසුබැසීමට ලක්වුවද, පසුව දැඩි ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කර සිය බලය තහවුරු කරගත්තේය. මෙම යුද්ධයෙන් පසුව 1979 දී ඊජිප්තුව සහ ඊශ්‍රායලය අතර ඓතිහාසික සාම ගිවිසුමක් ඇති විය.

භූගෝලීය පිහිටීම සහ වර්ග ප්‍රමාණය

ඊශ්‍රායලය ඉතා කුඩා රටක් වුවද එහි භූ විෂමතාව විවිධත්වයෙන් යුක්තය.

• වර්ග ප්‍රමාණය: දළ වශයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් 22,072 කි (මෙය ශ්‍රී ලංකාවෙන් තුනෙන් පංගුවකට වඩා මදක් වැඩිය).

• සීමා මායිම්: උතුරින් ලෙබනනය, ඊසානදිගින් සිරියාව, නැගෙනහිරින් ජෝර්දානය සහ නිරිතදිගින් ඊජිප්තුව පිහිටා ඇත.

• ප්‍රධාන නගර: ජෙරුසලම (අගනුවර), ටෙල් අවිව් (ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය) සහ හයිෆා.

ජනගහනය සහ සංස්කෘතිය

විවිධ රටවලින් පැමිණි ජනතාවකගෙන් සමන්විත බැවින් ඊශ්‍රායලය "සංස්කෘතීන්ගේ මිශ්‍රණයක්" ලෙස හැඳින්විය හැක.

• මුළු ජනගහනය: දළ වශයෙන් මිලියන 9.8 ක් පමණ වේ.

• ජන වර්ග: මෙයින් 73% ක් පමණ යුදෙව්වන් වන අතර, 21% ක් පමණ අරාබි ජාතිකයෝ වෙති. ඉතිරිය ක්‍රිස්තියානි සහ අනෙකුත් සුළු ජාතීන්ගෙන් සමන්විතයි.

• භාෂාව: ප්‍රධාන රාජ්‍ය භාෂාව හීබෲ (Hebrew) වන අතර, අරාබි සහ ඉංග්‍රීසි භාෂා ද බහුලව භාවිත වේ.

ආර්ථිකය සහ තාක්ෂණය

ලොව "ආරම්භක ජාතිය" (Start-up Nation) ලෙස ප්‍රචලිත ඊශ්‍රායලය, තාක්ෂණය අතින් ලොව පෙරමුණේ සිටී.

• නවෝත්පාදන: සයිබර් ආරක්ෂණය, කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණය (බිංදු ජල සම්පාදනය වැනි) සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව අතින් ඔවුන් ඉතා දියුණුය.

• දියමන්ති කර්මාන්තය: දියමන්ති කැපීම සහ ඔප දැමීම සම්බන්ධයෙන් ඊශ්‍රායලය ලොව ප්‍රමුඛ මධ්‍යස්ථානයකි.

ඊශ්‍රායලය යනු සියවස් ගණනාවක පෞරාණික උරුමයත්, අති නවීන තාක්ෂණයත් එකට මුසු වූ රටකි. මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින දේශපාලන අස්ථාවරත්වය මධ්‍යයේ වුවද, ඔවුන් ලොව දියුණුම ආර්ථිකයක් හිමි රටක් බවට පත්ව ඇත. අද වන විට ඊශ්‍රායලය බොහෝ අරාබි රටවල් (එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, බහරේනය වැනි) සමඟ සබඳතා වර්ධනය කරගෙන ඇතත්, පලස්තීන වැසියන් සමඟ පවතින දේශ සීමා ගැටලුව සහ හමාස් (Hamas) වැනි සංවිධාන සමඟ පවතින අර්බුද තවමත් නොවිසඳී පවතී.